รู้ไว้ก่อนใช้ เครื่องดับเพลิงช่วยรับมือเหตุไฟไหม้ได้อย่างไร
โพสต์แล้ว: พุธ ม.ค. 28, 2026 8:10 am
รู้ไว้ก่อนใช้ เครื่องดับเพลิงช่วยรับมือเหตุไฟไหม้ได้อย่างไร
อุบัติเหตุอัคคีภัยเป็นเรื่องที่ไม่มีใครคาดคิดและสามารถเกิดขึ้นได้ทุกวินาที! ไม่ว่าจะเป็นไฟฟ้าลัดวงจรหรือลืมปิดแก๊สในครัว เพียงเสี้ยวนาทีไฟกองเล็กๆ ก็อาจลุกลามจนเกินควบคุมได้ อุปกรณ์สามัญประจำบ้านที่เปรียบเสมือนฮีโร่ด่านแรกอย่าง เครื่องดับเพลิง จึงมีความสำคัญมหาศาล เพราะหากเรามีความรู้ในการใช้งานและเลือกประเภทได้ถูกต้อง เราจะสามารถระงับเหตุต้นเพลิงได้ทันท่วงทีก่อนที่ความสูญเสียจะขยายวงกว้าง การติดตั้งถังดับเพลิงไว้ในจุดที่มองเห็นง่ายและพร้อมใช้งานอยู่เสมอ ไม่ใช่แค่การปฏิบัติตามกฎหมายความปลอดภัยเท่านั้น แต่มันคือการลงทุนเพื่อปกป้องชีวิตและทรัพย์สินที่ประเมินค่าไม่ได้ของคนในครอบครัวนั่นเอง!
ทำความรู้จักประเภทของไฟและถังดับเพลิงที่เหมาะสม
ก่อนจะคว้า เครื่องดับเพลิง มาฉีดใส่กองไฟ สิ่งสำคัญที่สุดคือต้องรู้ว่า "ไฟที่กำลังลุกไหม้อยู่นั้นเกิดจากอะไร" เพราะการใช้สารดับเพลิงผิดประเภทอาจทำให้สถานการณ์แย่ลงกว่าเดิมได้!
• ไฟประเภท A (Class A) เกิดจากเชื้อเพลิงธรรมดา เช่น ไม้ กระดาษ ผ้า พลาสติก สามารถใช้น้ำหรือถังดับเพลิงชนิดผงเคมีแห้งจัดการได้
• ไฟประเภท B (Class B) เกิดจากของเหลวไวไฟและก๊าซ เช่น น้ำมันเบนซิน ทินเนอร์ ก๊าซหุงต้ม ห้ามใช้น้ำฉีดเด็ดขาดเพราะจะทำให้ไฟกระจายตัว ต้องใช้ชนิดโฟมหรือคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2)
• ไฟประเภท C (Class C) เกิดจากอุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีกระแสไฟไหลอยู่ ต้องใช้สารที่ไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้าอย่างชนิดสารสะอาดหรือ CO2 เท่านั้น
• ไฟประเภท K (Class K) เกิดจากน้ำมันที่ใช้ประกอบอาหารในครัว เช่น น้ำมันพืชหรือไขมันสัตว์ ต้องใช้ถังดับเพลิงชนิดพิเศษที่สามารถกำจัดความร้อนและตัดวงจรไฟได้ดี
=
4 ขั้นตอนการใช้งานถังดับเพลิงอย่างมีประสิทธิภาพ (PASS)
เมื่อเกิดเหตุการณ์คับขัน ความตื่นตระหนกอาจทำให้เราทำอะไรไม่ถูก ให้ท่องจำหลักการง่ายๆ ที่เรียกว่า "ดึง ปลด กด ส่าย" หรือ PASS เพื่อให้ เครื่องดับเพลิง ทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพที่สุด
ดึง (Pull)
ดึงสลักนิรภัยที่บริเวณคันบีบออก หากมีพลาสติกล็อกอยู่ให้บิดจนขาดแล้วดึงสลักออกมาเพื่อให้กลไกพร้อมทำงาน
ปลด (Aim)
ปลดสายฉีดออกจากตัวถัง แล้วเล็งหัวฉีดไปที่ "ฐานของไฟ" ไม่ใช่ที่เปลวไฟที่กำลังวูบวาบอยู่ด้านบน จำไว้ว่าต้องดับที่ต้นตอของเชื้อเพลิงเท่านั้น
กด (Squeeze)
กดคันบีบให้สุดแรงเพื่อให้สารดับเพลิงพุ่งออกมาจากตัวถัง โดยขั้นตอนนี้ควรยืนอยู่เหนือลมเพื่อป้องกันไม่ให้เปลวไฟหรือควันตีกลับเข้าหาตัว และควรเว้นระยะห่างจากกองไฟประมาณ 2-3 เมตรเพื่อความปลอดภัย
ส่าย (Sweep)
ส่ายหัวฉีดไปมาซ้ายขวาให้ทั่วฐานของไฟ จนกว่าไฟจะดับสนิท และอย่าเพิ่งรีบหันหลังกลับทันที ให้เฝ้าสังเกตการณ์สักครู่เผื่อกรณีที่มีไฟลุกไหม้ขึ้นมาใหม่อีกครั้ง
การดูแลรักษาเครื่องดับเพลิงให้พร้อมใช้งาน 100%
การมีถังดับเพลิงติดบ้านไว้อย่างเดียวไม่พอ แต่ต้องหมั่นตรวจสอบสภาพให้พร้อมรบอยู่เสมอ เพราะอุปกรณ์เหล่านี้มีอายุการใช้งานและต้องการการดูแลเป็นพิเศษ
1. เช็กเกจวัดความดัน (Pressure Gauge) เข็มวัดความดันต้องชี้อยู่ในแถบสีเขียวเสมอ หากเข็มตกลงมาที่แถบสีแดง แสดงว่าความดันรั่วซึม ต้องรีบนำไปเติมแรงดันหรือเปลี่ยนถังใหม่ทันที
2. สังเกตสภาพภายนอก ตัวถังต้องไม่เป็นสนิม ผุพัง หรือบุบสลาย สายฉีดต้องไม่หักงอหรือแตกกร้าว เพราะอาจส่งผลต่อการพุ่งของสารฉีดได้
3. พลิกถังเพื่อป้องกันสารจับตัวเป็นก้อน สำหรับชนิดผงเคมีแห้ง ควรพลิกคว่ำถังขึ้นลงเดือนละครั้ง เพื่อให้ผงเคมีภายในกระจายตัว ไม่จับตัวเป็นก้อนแข็งที่ก้นถังจนฉีดไม่ออก
4. ตรวจสอบวันหมดอายุ สารดับเพลิงแต่ละชนิดมีอายุการใช้งานต่างกัน (โดยทั่วไป 5-10 ปี) อย่าลืมจดบันทึกวันที่ซื้อหรือวันที่เติมน้ำยาไว้ให้ชัดเจน
อุบัติเหตุอัคคีภัยเป็นเรื่องที่ไม่มีใครคาดคิดและสามารถเกิดขึ้นได้ทุกวินาที! ไม่ว่าจะเป็นไฟฟ้าลัดวงจรหรือลืมปิดแก๊สในครัว เพียงเสี้ยวนาทีไฟกองเล็กๆ ก็อาจลุกลามจนเกินควบคุมได้ อุปกรณ์สามัญประจำบ้านที่เปรียบเสมือนฮีโร่ด่านแรกอย่าง เครื่องดับเพลิง จึงมีความสำคัญมหาศาล เพราะหากเรามีความรู้ในการใช้งานและเลือกประเภทได้ถูกต้อง เราจะสามารถระงับเหตุต้นเพลิงได้ทันท่วงทีก่อนที่ความสูญเสียจะขยายวงกว้าง การติดตั้งถังดับเพลิงไว้ในจุดที่มองเห็นง่ายและพร้อมใช้งานอยู่เสมอ ไม่ใช่แค่การปฏิบัติตามกฎหมายความปลอดภัยเท่านั้น แต่มันคือการลงทุนเพื่อปกป้องชีวิตและทรัพย์สินที่ประเมินค่าไม่ได้ของคนในครอบครัวนั่นเอง!
ทำความรู้จักประเภทของไฟและถังดับเพลิงที่เหมาะสม
ก่อนจะคว้า เครื่องดับเพลิง มาฉีดใส่กองไฟ สิ่งสำคัญที่สุดคือต้องรู้ว่า "ไฟที่กำลังลุกไหม้อยู่นั้นเกิดจากอะไร" เพราะการใช้สารดับเพลิงผิดประเภทอาจทำให้สถานการณ์แย่ลงกว่าเดิมได้!
• ไฟประเภท A (Class A) เกิดจากเชื้อเพลิงธรรมดา เช่น ไม้ กระดาษ ผ้า พลาสติก สามารถใช้น้ำหรือถังดับเพลิงชนิดผงเคมีแห้งจัดการได้
• ไฟประเภท B (Class B) เกิดจากของเหลวไวไฟและก๊าซ เช่น น้ำมันเบนซิน ทินเนอร์ ก๊าซหุงต้ม ห้ามใช้น้ำฉีดเด็ดขาดเพราะจะทำให้ไฟกระจายตัว ต้องใช้ชนิดโฟมหรือคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2)
• ไฟประเภท C (Class C) เกิดจากอุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีกระแสไฟไหลอยู่ ต้องใช้สารที่ไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้าอย่างชนิดสารสะอาดหรือ CO2 เท่านั้น
• ไฟประเภท K (Class K) เกิดจากน้ำมันที่ใช้ประกอบอาหารในครัว เช่น น้ำมันพืชหรือไขมันสัตว์ ต้องใช้ถังดับเพลิงชนิดพิเศษที่สามารถกำจัดความร้อนและตัดวงจรไฟได้ดี
=
4 ขั้นตอนการใช้งานถังดับเพลิงอย่างมีประสิทธิภาพ (PASS)
เมื่อเกิดเหตุการณ์คับขัน ความตื่นตระหนกอาจทำให้เราทำอะไรไม่ถูก ให้ท่องจำหลักการง่ายๆ ที่เรียกว่า "ดึง ปลด กด ส่าย" หรือ PASS เพื่อให้ เครื่องดับเพลิง ทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพที่สุด
ดึง (Pull)
ดึงสลักนิรภัยที่บริเวณคันบีบออก หากมีพลาสติกล็อกอยู่ให้บิดจนขาดแล้วดึงสลักออกมาเพื่อให้กลไกพร้อมทำงาน
ปลด (Aim)
ปลดสายฉีดออกจากตัวถัง แล้วเล็งหัวฉีดไปที่ "ฐานของไฟ" ไม่ใช่ที่เปลวไฟที่กำลังวูบวาบอยู่ด้านบน จำไว้ว่าต้องดับที่ต้นตอของเชื้อเพลิงเท่านั้น
กด (Squeeze)
กดคันบีบให้สุดแรงเพื่อให้สารดับเพลิงพุ่งออกมาจากตัวถัง โดยขั้นตอนนี้ควรยืนอยู่เหนือลมเพื่อป้องกันไม่ให้เปลวไฟหรือควันตีกลับเข้าหาตัว และควรเว้นระยะห่างจากกองไฟประมาณ 2-3 เมตรเพื่อความปลอดภัย
ส่าย (Sweep)
ส่ายหัวฉีดไปมาซ้ายขวาให้ทั่วฐานของไฟ จนกว่าไฟจะดับสนิท และอย่าเพิ่งรีบหันหลังกลับทันที ให้เฝ้าสังเกตการณ์สักครู่เผื่อกรณีที่มีไฟลุกไหม้ขึ้นมาใหม่อีกครั้ง
การดูแลรักษาเครื่องดับเพลิงให้พร้อมใช้งาน 100%
การมีถังดับเพลิงติดบ้านไว้อย่างเดียวไม่พอ แต่ต้องหมั่นตรวจสอบสภาพให้พร้อมรบอยู่เสมอ เพราะอุปกรณ์เหล่านี้มีอายุการใช้งานและต้องการการดูแลเป็นพิเศษ
1. เช็กเกจวัดความดัน (Pressure Gauge) เข็มวัดความดันต้องชี้อยู่ในแถบสีเขียวเสมอ หากเข็มตกลงมาที่แถบสีแดง แสดงว่าความดันรั่วซึม ต้องรีบนำไปเติมแรงดันหรือเปลี่ยนถังใหม่ทันที
2. สังเกตสภาพภายนอก ตัวถังต้องไม่เป็นสนิม ผุพัง หรือบุบสลาย สายฉีดต้องไม่หักงอหรือแตกกร้าว เพราะอาจส่งผลต่อการพุ่งของสารฉีดได้
3. พลิกถังเพื่อป้องกันสารจับตัวเป็นก้อน สำหรับชนิดผงเคมีแห้ง ควรพลิกคว่ำถังขึ้นลงเดือนละครั้ง เพื่อให้ผงเคมีภายในกระจายตัว ไม่จับตัวเป็นก้อนแข็งที่ก้นถังจนฉีดไม่ออก
4. ตรวจสอบวันหมดอายุ สารดับเพลิงแต่ละชนิดมีอายุการใช้งานต่างกัน (โดยทั่วไป 5-10 ปี) อย่าลืมจดบันทึกวันที่ซื้อหรือวันที่เติมน้ำยาไว้ให้ชัดเจน