กระดานสนทนา องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครสวรรค์

ทำไมเราถึงรู้สึกหิวบ่อยกว่าปกติในช่วงหน้าหนาว? มาไขปริศนาความหิวที่มาพร้อมลมหนาวกัน
สังเกตไหมครับว่าพอเข้าหน้าหนาวทีไร ความอยากอาหารของเราจะเปลี่ยนไปทันที จากที่เคยชอบทานสลัดเบาๆ หรือน้ำผลไม้สดชื่นในหน้าร้อน เรากลับโหยหาอาหารที่หนักท้องและเต็มไปด้วยคาร์โบไฮเดรตมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นแกงร้อนๆ ซุปข้นๆ หรือสตูว์จานโปรด

หากคุณรู้สึกแบบนี้ ไม่ต้องแปลกใจครับ เพราะคุณไม่ได้เป็นอยู่คนเดียว ผู้เชี่ยวชาญยืนยันว่าการที่ความอยากอาหารเพิ่มขึ้นหรือการเลือกทานอาหารที่ให้พลังงานสูงในช่วงที่อากาศหนาวจัดนั้นเป็นเรื่องปกติมาก ซึ่งมีสาเหตุมาจากปัจจัยทางร่างกายหลายประการ ดังนี้ครับ

กระบวนการสร้างความร้อนในร่างกาย (Thermogenesis)
เพื่อให้ร่างกายรักษาอุณหภูมิปกติไว้ที่ 98.6 องศาฟาเรนไฮต์ ร่างกายของเราต้องทำงานหนักขึ้นเมื่ออากาศภายนอกเย็นลง ระบบเผาผลาญจะเร่งเครื่องและดึงไขมันชนิดพิเศษที่เรียกว่า "ไขมันสีน้ำตาล" ออกมาใช้เป็นเชื้อเพลิงเพื่อสร้างความร้อน นอกจากนี้อาการตัวสั่นยังเป็นการหดตัวของกล้ามเนื้อเพื่อผลิตความร้อนเหมือนกับการออกกำลังกาย กระบวนการเหล่านี้ทำให้เราเผาผลาญแคลอรีมากกว่าปกติ ส่งผลให้ร่างกายส่งสัญญาณว่าต้องการพลังงานมาชดเชยผ่านความหิวนั่นเองครับ

ความร้อนจากการย่อยอาหาร (Thermic effect)
การย่อยอาหารก็เป็นอีกหนึ่งวิธีที่ร่างกายใช้สร้างความร้อน โดยเฉพาะการย่อยคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อนหรือไฟเบอร์ในลำไส้ที่สร้างความร้อนได้ถึง 60 แคลอรีต่อชั่วโมง จึงมีสมมติฐานว่าเราอยากกินบ่อยขึ้นในหน้าหนาวเพื่อให้ร่างกายอบอุ่นอยู่เสมอนั่นเอง

ระดับฮอร์โมนเซโรโทนินที่ลดลง
แสงแดดที่น้อยลงในหน้าหนาวส่งผลต่อ "เซโรโทนิน" หรือฮอร์โมนแห่งความสุข เนื่องจากแสงแดดมีส่วนช่วยในการผลิตฮอร์โมนชนิดนี้ เมื่อระดับเซโรโทนินลดต่ำลงในช่วงที่วันสั้นคืนยาว ไม่เพียงแต่จะทำให้เกิดภาวะซึมเศร้าตามฤดูกาล (SAD) แต่ยังทำให้ความอยากอาหารเพิ่มขึ้นด้วย เพราะเซโรโทนินมีฤทธิ์ช่วยยับยั้งความอยากอาหารตามธรรมชาติ เมื่อมันหายไป เราจึงหิวเก่งขึ้นครับ

ทำไมเราถึงโหยหา "คาร์โบไฮเดรต"?
การเลือกทานอาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตสูงในหน้าหนาวเป็นกลไกการตอบสนองที่สมเหตุสมผลมากครับ:

ให้พลังงานเร็ว: คาร์โบไฮเดรตให้พลังงานที่ร่างกายนำไปใช้ได้ทันทีเพื่อตอบสนองต่อระบบเผาผลาญที่เร่งขึ้น

สร้างความร้อนสูง: อาหารที่มีโปรตีนและคาร์โบไฮเดรตสูงช่วยสร้างความร้อนระหว่างการย่อยได้มากกว่าอาหารที่มีไขมันสูง

ช่วยให้อารมณ์ดี: คาร์โบไฮเดรตช่วยกระตุ้นการหลั่งเซโรโทนินในสมอง ทำให้เรารู้สึกผ่อนคลายและอารมณ์ดีขึ้น

นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นๆ เช่น ผักตามฤดูกาลที่เน้นไปทางพืชหัวอย่างมันฝรั่ง ความเครียดในช่วงปลายปี หรือแม้แต่อาการขาดน้ำที่ร่างกายอาจตีความผิดเป็นความหิว รวมถึงสัญชาตญาณที่บอกให้เราเลือกทานอะไรที่ "อุ่น" ไว้ก่อนมากกว่าของเย็นๆ ครับ

เมื่อไหร่ที่ควรเริ่มกังวล?
โดยปกติแล้ว การที่น้ำหนักขึ้นเล็กน้อย (เฉลี่ยประมาณ 0.5 - 1 กิโลกรัม) ในช่วงหน้าหนาวถือเป็นจังหวะทางธรรมชาติของร่างกายและไม่ใช่เรื่องที่ต้องตื่นตระหนกครับ ร่างกายของเรามีการปรับตัวตามสภาพแวดล้อมและช่วงวัยเป็นธรรมดา

แต่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหาก:

• รู้สึกว่าการกินเริ่มควบคุมไม่ได้ หรือกินเพื่อชดเชยความว่างเปล่าทางอารมณ์มากเกินไป
  มีพฤติกรรมการกินที่เข้าข่ายความผิดปกติ เช่น การกินไม่หยุด (Binge eating)
  มีภาวะซึมเศร้าตามฤดูกาล (SAD) อย่างรุนแรง จนใช้การกินเป็นทางออกเดียวในการจัดการอารมณ์

วิธีรับมืออย่างเหมาะสม
อย่าเพิ่งรู้สึกผิดหากคุณเผลอกินขนมเพิ่มขึ้นหรือเห็นตัวเลขบนตาชั่งขยับขึ้นบ้างครับ สิ่งที่คุณควรทำคือ:

สร้างสมดุล: เมื่อทานอาหารที่หนักท้อง ควรพยายามเพิ่มโปรตีนและผักที่มีไฟเบอร์สูงเข้าไปด้วย เพื่อให้ย่อยได้นานขึ้นและไม่รู้สึกอึดอัดท้อง

ดื่มน้ำให้เพียงพอ: เพื่อไม่ให้ร่างกายสับสนระหว่างความหิวและความกระหายน้ำ

ขยับร่างกายและรับแสงแดด: พยายามออกกำลังกายสม่ำเสมอและออกไปเดินรับแดดบ้างเพื่อรักษาอารมณ์ให้คงที่

เมตตาต่อตนเอง: ปฏิบัติต่อร่างกายด้วยความเข้าใจและดูแลตามสภาพความเป็นจริง มากกว่าการกดดันตัวเองตามกระแสสังคมที่ต้องมีรูปร่างสมบูรณ์แบบตลอดเวลาครับ